معرفی
چرا بعضی از دانشآموزان ممتاز در زندگی موفق نمیشوند؟
آنچه هر والدی باید دربارهی رشد همهجانبهی کودک بداند
خلاصه :
رشد کودک فقط به درس و نمره محدود نیست؛ سلامت هیجانی، مهارتهای اجتماعی، استقلال و خلاقیت نیز به همان اندازه اهمیت دارند.بسیاری از والدین هنگام انتخاب مدرسه، بیش از هر چیز به عملکرد تحصیلی فرزندشان فکر میکنند. اما پژوهشهای چند دههی اخیر در حوزهی روانشناسی رشد، علوم تربیتی و علوم اعصاب نشان دادهاند که موفقیت کودک تنها به پیشرفت در درسهایی مانند ریاضی و علوم وابسته نیست. آنچه بیشترین تأثیر را بر آیندهی کودکان دارد، رشد متوازن و همهجانبهی آنهاست.
منظور از رشد همهجانبه چیست؟
رشد کودک ابعاد مختلفی دارد که همگی بر یکدیگر تأثیر میگذارند:
- رشد شناختی (تفکر، حل مسئله و یادگیری)
- رشد هیجانی (شناخت و مدیریت احساسات)
- رشد اجتماعی (ارتباط با دیگران و همکاری)
- رشد جسمانی و حرکتی
- رشد اخلاقی و مسئولیتپذیری
- رشد خلاقیت و توانایی ابراز خود
پژوهشهای Howard Gardner در زمینهی هوشهای چندگانه نشان داد که تواناییهای انسان بسیار فراتر و گستردهتر از IQ و مهارتهای صرفاً تحصیلی هستند و کودکان میتوانند در حوزههای گوناگون استعدادهای متفاوتی داشته باشند.
وقتی فقط به درس توجه میکنیم چه اتفاقی میافتد؟
یکی از خطاهای رایج در برخی نظامهای آموزشی مانند ایران، تمرکز بیش از حد بر نمره، آزمون و پیشرفت تحصیلی است. در چنین شرایطی ممکن است کودکی که از نظر درسی عملکرد خوبی دارد، در مهارتهای مهمی مانند حل تعارض، مدیریت هیجان، استقلال، خلاقیت یا ارتباط مؤثر با دیگران با چالش روبهرو باشد.
پژوهشها نشان دادهاند که مهارتهای هیجانی و اجتماعی نقش مهمی در موفقیت بلندمدت افراد دارند و در بسیاری از موارد، حتی بیشتر از تواناییهای صرفاً شناختی، روی موفقیت در زندگی تاثیر میگذارند.
همچنین انجام مطالعات گسترده در حوزهی رشد کودک نشان دادهاند کودکانی که فرصت رشد متوازن در ابعاد مختلف را داشتهاند، در بزرگسالی از سلامت روان، رضایت شغلی و توانایی سازگاری بیشتری برخوردار بودهاند.
یافتههای علوم اعصاب چه میگویند؟
پژوهشهای علوم اعصاب در سالهای اخیر نشان دادهاند که مغز کودک در سالهای ابتدایی زندگی با سرعتی استثنایی رشد میکند. تجربههای متنوع، فعالیتهای حرکتی، تعاملات اجتماعی، بازی، هنر و فرصتهای حل مسئله همگی در شکلگیری شبکههای عصبی مغز نقش دارند.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان تعلیم و تربیت معتقدند که آموزش مؤثر در سالهای ابتدایی باید فراتر از انتقال اطلاعات باشد و فرصتهایی برای رشد همهی ابعاد وجودی کودک فراهم کند.
ویژگی یک مدرسهی خوب چیست؟
اگر رشد کودک چندبعدی است، پس ارزیابی کیفیت یک مدرسه نیز نباید فقط بر اساس نمرات و نتایج آزمونها انجام شود.
یک مدرسهی باکیفیت:
- به رشد شناختی و تحصیلی کودک توجه میکند
- سلامت روان و رشد هیجانی او را جدی میگیرد
- فرصت تعامل و همکاری اجتماعی فراهم میکند
- به فعالیتهای جسمی و حرکتی اهمیت میدهد
- خلاقیت، استقلال و مسئولیتپذیری را پرورش میدهد
مدرسهای که تنها بر یک یا دو بعد رشد تمرکز کند، ممکن است ناخواسته به سایر جنبههای رشد کودک آسیب بزند. کودکان موجوداتی یکپارچه هستند و رشد آنها را نمیتوان به افزایش نمرات کارنامه محدود کرد.
نگاهی به رویکرد کودک خلاق
در مجموعه کودک خلاق، نگاه ما به آموزش بر همین اصل استوار است که رشد کودک یک فرآیند چندبعدی است. به همین دلیل، در کنار آموزشهای علمی و آکادمیک، به مهارتهای زندگی، رشد اجتماعی و هیجانی، فعالیتهای حرکتی، علوم کامپیوتر، زبان، هنر، آزمایشگاه علوم و سایر تجربههای یادگیری نیز توجه میشود.
هدف این رویکرد، موفقیت کودکان در امتحانات نیست.؛ ما به دنبال پرورش کودکانی هستیم که بتوانند در زندگی واقعی نیز توانمند، مستقل، مسئولیتپذیر و اهل یادگیری مداوم باشند.
